Edebiyat yazıları

Adornodan kltrel gndermelerini ve Trkede okunabilirliini gzeterek setiimiz on edebiyat yazs var kitapta Kavramlatrma Adornoya gre, farkl eylerin ve olgularn bir kalba dklmesi, tikelin genele indirgenmesidir kukusuz eletirel metinlerin de yapt budur sonuta. Kitap iin yazd Sunuta Orhan Koak Adornonun buna kar bavurduu zgrletirici stratejiyi yle aklyor: "Sanat yaptnn ki gibi zgrletirici bir ters akntdr bu Genele kar tikelin haklarn korumak, bir eyin bir an iin bile olsa baka bir ey iin deil de srf kendisi iin belirebilecei bir dnsel ufkun almasna almak.... Ne var ki bu ufuk yine de dnseldir, kavramlarla tasarlanmaktadr. Adorno, bu uzlamaz kartln btn gerilimini kaydeder; ama onu donmu, kmltsz bir kartlk olarak brakmaz: Bu adan tpk ustalar Hegel ve Marx gibi, kartl iletir, ilemeye brakr. Genelliklerin, genelgeer yarglarn iinde rahat edemez denemeci; ama her zaman tikelden genele ilerleme gereini de hisseder, nk o tikel 'ey'in de o tikellik noktasnda brakldnda inat bir krlkten, hatta bir yalandan baka bir ey olamayacan sezmektedir." Adorno'dan kültürel göndermelerini ve Türkçede okunabilirliğini gözeterek seçtiğimiz on edebiyat yazısı var kitapta... Kavramlaştırma Adorno'ya göre, farklı şeylerin ve olguların bir kalıba dökülmesi, tikelin genele indirgenmesidir - kuşkusuz eleştirel metinlerin de yaptığı budur sonuçta. Kitap için yazdığı Sunuş'ta Orhan Koçak Adorno'nun buna karşı başvurduğu özgürleştirici stratejiyi şöyle açıklıyor: "Sanat yapıtınınki gibi özgürleştirici bir ters akıntıdır bu... Genele karşı tikelin haklarını korumak, 'bir şeyin bir an için bile olsa başka bir şey için değil de sırf kendisi için belirebileceği' bir düşünsel ufkun açılmasına çalışmak... Ne var ki bu ufuk yine de düşünseldir, kavramlarla tasarlanmaktadır. Adorno, bu uzlaşmaz karşıtlığın bütün gerilimi kaydeder; ama onu donmuş, kımıltısız bir karşıtlık olarak bırakmaz: Bu açıdan tıpkı ustaları Hegel ve Marx gibi, karşıtlığı işletir, işlemeye bırakır. Genelliklerin, genelgeçer yargıların içinde rahat edemez denemeci; ama her zaman tikelden genele ilerleme gereğini de hisseder, çünkü o tikel 'şey'in de tikellik noktasında bırakıldığında inatçı bir körlükten, hatta bir yalandan başka bir şey olamayacağını sezmektedir." Eleştiri,Kuram