Kırımçak Türkçesi grameri

Elazığ: Firat Üniversitesi, 2005. — 658 s. Bu çalışma çoğunluğu Kırım, Rusya, İsrail, Filistin, Amerika, Almanya, ve Arjantin’de yaşayan Kırımçak Türkleri hakkındadır. Girişkısmında Kırımçakların tarihi, yaşadıklarıcoğrafya, adet ve inanışları, eğitim durumlarıve dilleri hakkında bilgi verilmiştir. Ardından Kırımçak Türkçesinin gramer özellikleri mevcut metinlerden hareketle üç bölüm halinde incelenmiştir. Birinci bölümde ses (fonetik), ikinci bölümde şekil bilgisi (morfoloji) hususiyetleri ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ise Kırımçak Türkçesinin (sentaks)sözdizimi incelenmiştir. Gramer özellikleri açıklanırken yararlanılan metinler, Latin harflerine aktarılmış olarak, çalışmamızın sonunda verilmiştir. Metinlerin anlaşılmasında kolaylık sağlamak için bir de sözlük eklenmiştir. Giriş Kırımçaklar Kırımçak adı Köken. Tarih. Karadeniz dönemi Hazar dönemi Tatar dönemi Rusya dönemi Kırımçak katli Yaşadıkları bölge Nüfus. Din. Kültür. Geçim kaynakları Ad ve soyadlar Dil Edebiyat Birinci bölüm Ses bilgisi Ünlüler Ünlülerde uzunluk ve kısalık Ünlü uyumları Kalınlık-incelik uyumu. Düzlük-yuvarlaklık uyumu Ünlü düşmesi Başta ünlü düşmesi -i düşmesi -u düşmesi -ü düşmesi Ortada ünlü düşmesi -a düşmesi -e düşmesi -ı düşmesi -i düşmesi -u düşmesi Sonda ünlü düşmesi -a düşmesi -ı düşmesi -i düşmesi -o düşmesi -u düşmesi İki kelimenin birleşmesi ile oluşan ünlü düşmeleri Ünlü türemesi Ön seste ünlü türemesi -u türemesi İç seste ünlü türemesi -ı türemesi -u türemesi Son seste ünlü türemesi -a türemesi -ı türemesi Ünlü değişmeleri Kalın ünlülerin incelmesi a e ı i u ü İnce ünlülerin kalınlaşması e a i ı ö o ü u Geniş ünlülerin daralması a ı e ı e i a u o u ö ü ö u e i Dar ünlülerin genişlemesi i a ı e i e u o ü o ü ö Yuvarlak ünlülerin düzleşmesi ö e u ı ü ı ü i u e u i o a ö a Düz ünlülerin yuvarlaklaşması a o e ö ı u ı ü i u i ü e u e ü e o Uzun ünlülerin kısalması Ünlü birleşmesi Orta hece ünlüsünün korunması Kapalı-é sesi Ünsüzler Ünsüz uyumu Ünsüz değişmeleri Tonlulaşma ç c k g t d s z f v h v p b h y Tonsuzlaşma g k c ç d t ğ x b f b p v f Sürekli ünsüzler arasındaki değişme g v n v ğ y v y v m m ĺ,l s ş m b m n r l n m v b y g r y n l Süreksizleşme f p y c ğ g h g h q h b ñ g ş ç Süreksiz ünsüzler arasındaki değişme d ç Süreklileşme b v t l ç ş k h Nazallaşma b m Ünsüz düşmesi Başta nüsüz düşmesi h- düşmesi k- düşmesi v- düşmesi f- düşmesi İç seste ünsüz düşmesi -t -düşmesi -n- düşmesi -ñ- düşmesi -f- düşmesi -h- düşmesi -b- düşmesi -l- düşmesi -y- düşmesi -r- düşmesi -k- düşmesi -g- düşmesi Sonda ünsüz düşmesi -h düşmesi -k düşmesi -n düşmesi -t düşmesi -ġ düşmesi Ünsüz türemesi Başta ünsüz türemesi y- türemesi İç seste ünsüz türemesi -l- türemesi -v- türemesi -y- türemesi -g- türemesi -t- türemesi -b- türemesi -p- türemesi -n- türemesi -f- türemesi Sonda ünsüz türemesi -m türemesi -t türemesi -y türemesi -v türemesi -r türemesi Palatal l sesi Nazal ñ sesi Ünsüz ikizleşmesi Ünsüz tekleşmesi Yer değiştirme Ünsüzle ünsüz arasında Ünsüzle ünlü arasında Ünsüz benzeşmesi Tam benzeşme İlerleyici benzeşme Gerileyici benzeşme Yarı benzeşme Hece düşmesi Hece kaynaşması İkinci bölüm Şekil bilgisi İsim İsimden isim yapan Ekler -lı -Ca -Cı -Istan -dız -dar -sız -iyyet -izm -lıg/-lıx -y -kar -ın/ -un -an -layın -çıx/-çık -gana -ak -cax /-cak -r -ar /-şar