Un ollo de vidro

Baixo o humor sempre hai unha gran dor; por iso no ceo non hai humoristas. Con esta cita de Mark Twain, Castelao abre esta historia na que un esqueleto conta as súas lembranzas. E un esqueleto ten que ser humorista e un esqueleto galego aínda máis. Un galego sempre é sarcástico ou humorístico e o sarcasmo é o humor dos incultos igual que o humor é o sarcasmo dos educados.Un ollo de vidro é un conto de humor macabro. Aínda que non é realmente unha historia, senón unha suma de historias moi breves, cuxa unidade é simplemente o lugar e a trama. As lembranzas do esqueleto, ás que se refire este último en primeira persoa, van precedidas dun prólogo e dun epílogo, nos que tamén fala en primeira persoa o autor, doutor e antigo alumno de Compostela, é dicir, o propio Castelao. .A obra está salpicada de alusións satíricas de carácter político e social, e cun final marcadamente anticaciquil. Pero sobre todo son un ensaio teórico-práctico sobre o humor, sobre todo se temos en conta que en orixe formou parte dunhas xornadas sobre humor e caricatura, que tamén se reproduce nesta edición. Primeira obra narrativa de Castelao. Publicada no 1922 co subtítulo “Memorias dun esquelete”. No prólogo diríxese ao lector o propio Castelao, que explica cómo atopou as memorias do esquelete que seguen a continuación. Éstas son unha serie de secuencias narrativas que non gardan outra unidade que a de estaren contadas por un mesmo narrador (o esquelete, que lembra sucesos da súa vida pasada) a dous colegas do cemiterio, percibidos a través da prótese de vidro que lle tapara, de vivo, o oco dun ollo perdido. A temática de ultratumba xa fora abordada por Risco con tratamento semellante do humor negro, pero hai nesta obra, coma no resto de obras de Castelao, unha dose de tenrura inusual no mestre ourensán. É ben significativa da súa concepción do humor a súa cita de Mark Twain inserida por Castelao no inicio do libro. Este humor de Castelao non é alleo á sátira social de carácter anticaciquil.